بررسی جلوه های بصری سریال مختارنامه
در گفتگوی استاد علیرضا گلپایگانی با امیر سحر خیز
گرداوری و تدوین گزارش : مریم ثابت قدم اصفهان
حقوق این گزارش برای سایت انیمیشن دیتا محفوظ است
حقوق کلیه تصاویر برای شرکت روشنا با مدیریت هنری جناب امیر سحرخیز در سایت انیمیشن دیتا محفوظ است
مشاهده سایت مختارنامه
در هفته پژوهش و روز انیمیشن ، دانشکده سینما و تئاتر دانشگاه هنر پذیرای امیر سحر خیز ، مدیر جلوه های بصری سریال مختار نامه بود. گزارش زیر ، گفتگویی میان استاد علیرضا گلپایگانی ، مدیر گروه انیمیشن دانشکده با این هنرمند ایرانی است:
تصویر 1- توسعه جلوه های بصری ایران در سریال مختارنامه ، حاصل فعالیت مشترک متخصصان و هنرمندان
علیرضا گلپایگانی : روزهای جمعه و دوشنبه شاهد پخش سریال مختارنامه در شبکه سیما هستیم. حتی شنیده ام برخی کشورها نیز اشتیاق خود را برای خریداری و پخش این سریال اعلام کرده اند. بدیهی است که همواره مشترکات فرهنگی زیادی ما بین کشورهای همسایه وجود دارد و شاید تنها به دلیل فضاهای سیاسی موجود ، نزدیکی این جوامع به یکدیگر دور از دسترس به نظر آید. ولی ایکاش همانطور که شاهد پشتیبانی سه کشور قدرتمند اروپایی از سریال کبرا 11 هستیم ؛ یک روزی هم کشورهای همسایه در تقویت چنین سرمایه های فرهنگی اقدامات مشترکی بعمل آورند. خب ، جناب آقای سحر خیز از سوابق فعالیت خود و آغاز همکاری با جناب میرباقری ، کارگردان محترم مختارنامه بفرمایید.
امیر سحرخیز: سابقه هنری من از فعالیت در عرصه انیمیشن آغاز می شود و حتی پرداختن به جلوه های بصری نیز تا امروز باعث نشده که انیمیشن را رها کنم. شروع فعالیت من در این حوزه ، به سال 1380 بازمی گردد که اکثراً با فیلم های کوتاه شروع شد. می توان گفت که آغاز فعالیت حرفه ای من در حوزه جلوه های بصری با فیلم آقای مجیدی توأم شد. . پیش از آن ، حجم کار جلوه های بصری بسیار کم بود که یکی از دلایل آن ، عدم تجهیزات لازم بشمار می آمد ؛ بطوری که انتقال تصاویر 35 نگاتیو به رایانه ، مستلزم وجود اسکنر سینمایی و انتقال تصاویر از رایانه به نگاتیو نیز ؛ نیازمند وجود Film Recorder بود که ایندو دستگاه تا سالها در ایران وجود نداشت. و اینچنین باید همه پروژه در خارج از کشور تحقق می یافت که لذا مقرون به صرفه نبود. معمولاً Visual Effects بر روی فیلم های دیجیتال اجراء می شود.
از فیلم آقای خسرو معصومی به نام " جایی در دوردست " گرفته تا فیلم آقای مجیدی به نام " آواز گنجشک ها " ، " درباره الی " و " خواب لیلی " حضور داشته ام . در حقیقت ، با ورود اسکنر به عرصه سینما ، کار جلوه های بصری رواج بیشتری یافت و حجم تروکاژهای اخیر نیز دو چندان شد. به طور مثال ، در فیلم " پاداش " آقای تبریزی حدود 30 دقیقه تروکاژ وجود دارد .
استاد گلپایگانی: به نظر می رسد تاکنون شاهد کارهای بصری کمتری در تلوزیون بوده ایم ؛ دلیل این امر چیست؟
امیر سحر خیز : در تلوزیون ، تجربه های معقول چندان بارزی وجود ندارد ؛ علیرغم اینکه فرمت دیجیتال است و هزینه های مرتبط را در بر ندارد . البته برخی اوقات شاهد حضور گروه های مختلفی در این عرصه هستیم . با این وجود شاید یکی از دلایل موفقیت کار بصری در سینما، این باشد که با استقبال بیشتری همراه است.
در مختارنامه ، این مسئله کاملاً متفاوت است . هشت سال پیش این پروژه آغاز شد و از آن زمان تاکنون ، کارگردان محترم آن علاقه ای به اجرای کارهای بصری نداشته و سعی کرده اند همه چیز را در صحنه ایجاد کنند. البته منطقی به نظر می آید ؛ زیرا هشت سال پیش شاهد چنین گسترش و رشد جلوه های بصری در ایران نبودیم و طبیعتاً تجربه تحقق آن را کسب نکرده بودیم . بعلاوه ، اینکار یک پروژه 40 قسمت یک ساعته با حجم نگاتیو بالایی است.
طی این هشت سال و پس از به اتمام رسیدن مختارنامه ، یک سری اتفاقای در عرصه جلوه های بصری ایران رخ داد. کاری که آقای میرباقری در صدد انجام آن بودند ؛ ایجاد یک سری پلان ها بود که در حالت طبیعی قادر به تولید آن نشدند.
تصویر 2 - Gif Animation - افزودن پوشش گیاهی به صحنه فیلم ،با استفاده از تکنیک جلوه های بصری
حدود پنج دقیقه تصویر از پلان های مختلف فیلم مختارنامه جمع آوری شد و به نزد بچه هایی که در حوزه جلوه های بصری مشغول به فعالیت بودند ؛ ارسال شد . در نهایت با تقسیم کار تصمیم براین شد که گروه ما عهده دار این مسئولیت باشد.و خب، با افزایش این اعتماد که امکان کار بیشتری بر جلوه های بصری سریال هست ؛ حجم بخش های تروکاژ که ممکن بود پنج دقیقه در کل قسمت های مختار نامه باشد؛ به نصف سریال افزایش یافت. ما در هر هفته ، 10 الی 15 دقیقه کار جلوه های بصری را ارائه می دهیم. اگرچه با توجه به رزولیشن بالای فیلم 35 ، رندر چنین کاری بسیار سنگین است؛ اما با وجود امکانات لازم در ایران ، تحقق چنین اموری امکان پذیر است و ارزش کار را دارد.
با یک مقایسه در می یابیم که مختارنامه بیش از سایر سریال های تلوزیونی موفق تر عمل کرده است ؛ زیرا در این سریال، ما به طور گروهی فعالیت داشته ایم و نه اینکه مانند برخی از پروژه ها ، تنها یک یا دو نفر در ساخت جلوه های بصری آن شرکت داشته باشند. درست است که یک نفر باید مدیریت را بر عهده گرفته و کل گروه را هماهنگ سازد ؛ اما نمی توان به پروژه سنگین و زمان بری مانند این ، یک نفره نگریست . متأسفانه در صنف جلوه های بصری ایران ، عمدتاً افرادی حضور دارند که سعی دارند به طور منفرد به فعالیت بپردازند . حال آنکه در مختارنامه ،حدود چهل نفر در بخش جلوه های بصری همکاری دارند.
استاد گلپایگانی : حجم کار باعث چنین هماهنگی میان اعضاء گروه شد یا نوع کار؟
امیر سحرخیز : دقیقاً حجم کار باعث شد. یعنی اگر شاید چنین حجم بزرگی در پیش رو نبود ؛ شاید ما نیز همان شیوه سایر استودیو ها را در پیش می گرفتیم.
استاد گلپایگانی : در حال حاضر نیز مشغول به کار بر روی ده دقیقه از هر قسمت سریال هستید؟
امیر سحرخیز : بلی. البته باید گفت که یک هفته برای چنین حجمی از کار حقیقتاً زمان بسیار اندکی است . ولی خب، امکان شرایط بهینه تری نیست و آقای میرباقری تا پیش از این ، تصوری برای اجرای این امور در ذهن نداشته اند . لذا ما بسیار دیر به تیم سازنده فیلم ملحق شدیم.
استاد گلپایگانی : این باعث تعجب است . زیرا تجربه اولیه ذهنی ما بر این است که حتماً فیلمی که نیازمند جلوه های بصری است ؛ حتی پیش از زمان تولید به این امور توجه داشته باشد.
امیر سحرخیز : دقیقاً استاندارد کار بر این است که حتی از مرحله فیلمنامه نویسی ، بر جلوه های بصری توجه شود ؛ کاری که حتی در یک مورد از فیلم های ایرانی کنونی در حال وقوع است! اینچنین روند کار حتی تحت تأثیر نگارش فیلمنامه و طراحی کانسپت قرار می گیرد.
ولی خب ، متأسفانه در مختارنامه چنین نبود و ما با تصاویر از پیش ضبط شده روبرو بودیم که عملاً هیچ کار زیادی نمی توان برای آن انجام داد.درحالی که باید پیش از این به آن فکر می شد. باید گفت که هیچ یک از پلان ها ، کروماکی نبوده وحتی یک پلان کروماکی نیز در کل سریال مختارنامه وجود ندارد و اگر شهری ، بنایی ، درختی و کروماکی به صحنه اضافه شده ؛ مستلزم یک کار مازاد بوده است.
تصویر 3 - Gif Animation- تلاش مازاد در استفاده از پرده کروماکی در روزهای اجرای جلوه های بصری
استاد گلپایگانی : حال آنکه اگر فرضاً کروماکی و یک لایه رنگی در یک پلان در نظر گرفته می شد ؛می توانست کار را به مراتب ساده تر و در عین حال با کیفیت تر نماید . درست است؟
امیرسحرخیز :بلی همین طور است. بالاخره آن زمانی که صرف اصلاح در کار می شد ؛ می توانست به افزایش کیفیت اختصاص یابد. التبه واقعیت این است که تلاش ما بر این بوده که به سادگی از هیچ پلانی نگذریم ؛ ولی فشردگی کار باعث می شود که یک سری از پلان ها ، خارج از کنترل مان به تصویر در آیند. گاهی اوقات ما برای یک پلان ، به تصویری نیازمندیم و برای اینکار آن تصاویر را آماده می کنیم. ولی در کل ، ما با چیزی روبرو هستیم که پیش از این فیلمبرداری شده است.
استاد گلپایگانی : طبیعتاً وقت و تمرکز زیادی صرف اینکار می شود . حتی در ابتدایی ترین مباحثی که در تمهیدات سینمایی مد نظر قرار می گیرد ؛ جلوه های بصری باید از پیش مورد توجه قرار گیرند. خاطره ای برای پروژه حضرت یوسف ص دارم . آقای سلحشور از ما دعوت کردند که برای مشاهده روند پروژه به استودیو برویم. آنها نیز با وجود آگاهی از جلوه های بصری موجود در کار ، از هیچ کروماکی استفاده نمی کردند و من می دانستم که تاچه میزان اینکار دشوار خواهد بود و چنین افزودن ها و کاستن ها در تصویر می تواند کار را دشوار سازد. خب ، آیا نوع تروکاژ را کارگردان برای شما تعیین می کند و یا شما آن را پیشنهاد می کنید؟ زیرا ما بعنون بیننده ، گاهاً شاهد تمام جلوه های بصری در کار نیستیم ؛ حال آنکه اینکار صورت گرفته است. به طور مثال ، ابری اضافه شده و یا بخشی از صحنه جدا شده است . آیا از همین ابتدا شما برای ایجاد این نوع صحنه ها زمینه سازی کرده اید؟ یا آنچه کارگردان مد نظر دارد تحقق می دهید!
امیرسحرخیز : پس از آنکه سه چهار پلان به طور آزمایشی انجام شد ؛ از قسمت اول تا بیستم را به همراه آقای میرباقری مورد مشاهده قرار دادیم. از آن پس ، بحث جلوه های بصری برای جناب میرباقری وارد فاز جدیدی شد ؛ بطوری که چیزهایی که تاکنون به آن تفکر نشده بود را با ما در میان گذاشتند. یکی از این مباحث، کابوس مختار بود که از پایه ، کار متفاوتی تلقی می شد. آقای میرباقری، برای اغلب مشکلات موجود در صحنه راه حل هایی پیشنهاد کردند ؛ اما برای تعدادی از این صحنه ها ، هیچ راه حل مناسبی موجود نبود و لذا وارد مرحله تازه ای شدیم.
یکی از امتیازات مختارنامه ، این است که بر خلاف تصوری که نسبت به فناوری جلوه های بصری در ایران وجود دارد : به این معنی که آن را به رفتگر دیجیتالی اطلاق می کنند! ؛با افزودن محتوایی به فیلم در واقع به جلوه های بصری نیز بهای بیشتری داده شد. خب ، بسیاری از این صحنه ها مرتبط به شهرسازی است و کمتر از یک درصد به پاک کردن و حذف موردی اختصاص دارد. از اینرو مرحله بندی نیز وجود دارد . فرضاً دو سه صحنه نبرد در مختارنامه وجود دارد که ما به تکثیر جمعیت پرداختیم. تاکنون این شکل استاندارد با استفاده از نرم افزار Massive در ایران لحاظ نشده بود و لذا با انجام تست هایی به تحقق اموری پرداختیم که در بسیاری از مقاطع جواب خوبی گرفتیم .
تصویر 4- Gif Animation- بهره مندی از نرم افزار Massive در تکثیر جمعیت
ما طی نظرخواهی از جناب آقای میرباقری به این نتیجه رسیدیم که یکسری از صحنه ها نیازمند جلوه های بصری است و ایشان با پی بردن به توانمندی امکانات بصری مان ، برای رفع مشکلات موجود اقدامات لازم را فراهم آوردند.خیلی اوقات، ما امکان " نه " گفتن را نمی یابیم. زیرا آنقدر مشکل حائز اهمیت است که نمی توان به سادگی آن را نادیده گرفت. و نکته دیگر آن است که جناب میرباقری ، دست ما را برای توسعه نماهای بصری باز گذاشته اند تا مازاد بر آنچه که سفارش شده است؛ تحقق بخشیم. حتی می توان یک ایده جدید را ضمن خلق یک پلان ، توسعه داد. و لذا چنین امری ، انگیزه بیشتری را میان گروه ایجاد کرده و امکان " نه "گفتن را کاهش داده است.
در این بیست قسمت ، همه جور کاری داشته ایم ؛ از خلق سه بعدی کاراکتر گرفته تا کروماکی و Digital Matte painting ( برای بناکردن یک شهر ) . لازم به ذکر است اگرچه دکور عظیمی برای شهر کوفه و مکه در احمدآباد مستوفی ایجاد شده ؛ اما با وجود عظمت ، این دکور فاقد ارتفاع است و از دور هیچ برج و بارو یی در آن قابل مشاهده نیست. لذا از طریق تکنیک های جلوه های بصری و به ویژه Matte painting این نما ها به صحنه ها افزوده شد و حجم این شهر ها را دوچندان نمود.بعلاوه پوشش گیاهی و خیلی موارد دیگر نیز به تناسب فصل های مختلف به پلان ها افزوده شده است.
به نظر من ، مختارنامه امکان افزایش قابلیت و توانمندی گروه را فراهم آورد ؛ زیرا چنین قابلیت هایی را نمی توان در جای دیگری اجراء کرد. پیش از این، چنین عملکرد هایی را به کارگردان های مختلف نشان می دادیم؛ اما آنقدر که خود ما از مشاهده این صحنه ها شگفت زده می شدیم ؛ آنها نمی شدند و هیچ حسی را در وجودشان بر نمی انگیخت
استاد گلپایگانی : شاید تهیه کنندگان فکر می کنند که باید مخارج هنگفتی را برای آن درنظر بگیرند وحتی در این میان ، شاید فیلمنامه ای را انتخاب کنند که از کمترین صحنه های ملزم به جلوه های بصری برخوردار باشد. این دغدغه ها برای یک تهیه کننده قابل درک است ؛ اما فکر می کنید کارگردانان از چه نگران هستند
امیرسحرخیز : یکی از همکاران ما جناب آقای هادی اسلامی که در مختارنامه فعالیت دارد ؛ اتفاقاً در ملک سلیمان نیز مسئول گروه ایرانی جلوه های بصری بوده است . نقدهای زیادی وجود دارد مبنی بر اینکه اگر این فیلم در ایران بطور کامل به ثمر می رسید ؛ شاید به مراتب بهتر می شد. اگرچه تاحدی درست است ؛ اما به نظر من آن معضلی که در ایران به شدت با آن سردر به گریبان هستیم ؛ کار گروهی است. این اتفاق مثبت در مختارنامه افتاد و آقای هادی اسلامی در مختارنامه به ما ملحق شدند. و در ادامه، بسیاری از بچه های دیگر که هر یک از تخصص های منحصر به فردی برخوردارند در مختار گرد هم آمدند . اگرچه برایند این قدرت ، نتیجه قابل قبولی را ارائه می دهد ؛ اما حقیقتاً بطور مطلق نمی توان انتظار داشت که پروژه خوبی ارائه شود. اینکار به هر حال مستلزم زمان بسیار طولانی است. یکی از شاخصه های ملک سلیمان، فروش خوب آن بود . اگرچه شاید برخی نیز از فروش آن احساس نارضایتی کنند ! اما برای برای من جدا از فیلم ، اینکه فیلمی با چنان تروکاژی بر پرده سینما رفت و مورد توجه همگان قرار گرفت ؛ مایه خرسندی بسیار است. این امر بدان معنا بود که هزینه ای که صرف جلوه های بصری شده می تواند جبران شود. از اینرو نهادهای دولتی نظیر بنیاد سینمایی فارابی این حمایت را از هنرمندان و متخصصان جلوه های بصری می کنند و فیلمی را که از چنین فرایندی برخوردار است؛ تحت حمایت و پشتیبانی قرار می دهند.
استاد گلپایگانی : پس ، مختارنامه سبب خیری شد که مجموعه هنرمندان و متخصصان به گرد هم آیند و این قابلیت بالقوه را به نمایش گذاشته و تهیه کنندگان و کارگردانان را به سمت سوژه های بصری آنهم با نگاهی متفاوت سوق دهند. درباره نمونه هایی از جلوه های بصری در مختار نامه صحبت می کردید ؛ نظیر تکثیر جمعیت و استفاده از Matte paninting . آیا نمونه هایی وجوددارد ؟ و اگر توضیحی در اینباره هست بفرمایید.
تصویر 5 - Gif Animation - افزودن پوشش گیاهی و اصلاح رنگ دیوارها با تکنیک جلوه های بصری
امیر سحرخیز :همانطور که در این فریم مشاهده می کنید ، پوشش گیاهی به بخش هایی از صحنه اضافه شده است. اما برخی دوستان با تماشای این فریم ، نخستین مطلبی را که عنوان می کردند این بود که ابرهایی که به آسمان اضافه شده خیلی صاف و شبیه یکدیگر است . حال آنکه به هیچ عنوان آسمان این پلان تحت فرایند جلوه های بصری قرار نگرفته و کاملاً طبیعی است.
یکی از مشکلاتی که در پلان های حرکتی وجود دارد این است که دوربین را باید بازسازی کنیم تا کاملاً مشابه عملکرد دوربین اصلی باشد ؛ طوری که هیچ چیز نلغزد و یا تکان نخورد. محاسباتی برای این کار لازم است که متاسفانه تحقق نیافته است. در واقع اگر کروماکی نیز موجود بود؛می توانستیم جداگانه از سربازان تصویر برداری کنیم که خب ، چنین نشده و لذا فریم به فریم را مجدداً بازسازی کرده ایم.
تصویر 6- ایجاد حرکت گراز با کامپوزیت تصاویر مرتبط به ماکت ؛ آبجکت بدون سر سه بعدی و یک تصویر رئال از سر
گرازی که در صحنه استفاده شده است ؛ یک ماکت بود که در ابتدا طی چندثانیه روی ریلی قرار گرفته و حرکت می کرد . ولی تصویری نیز از دویدن یک گراز واقعی در اختیار داشتیم . ما حتی یک مدل سه بعدی طراحی نموده و آنها را به تصاویر اصلی ترکیب کردیم. نتیجه آن ، تصویری واقع گرایانه از حرکت گراز شد . یک گروه هفت و هشت نفره نیز کار روتو را انجام دادند.
استاد گلپایگانی : جالب است. پس در واقع انیماتوریک ( به رشته ای اطلاق می گردد که عروسکی را با کابل و سیم قابل حرکت سازد ) باعث به حرکت در آمدن ماکت گراز روبات مانند شده بود!
امیرسحرخیز : ما به اندازه چهار تا پنج ثانیه تصویر ماکت گراز را داریم و سپس شاهد حرکت های موجود هستیم. گرچه باید اذعان کنم که به دلیل پشمینه بودن این حیوان ، مدل سه بعدی سر آن چندان مطلوب نشد و لذا مجبور شدیم از سر حیوان رئال استفاده کنیم.
تصویر 7-Gif Animation- استفاده از کوچکترین حرکت بازیگر در ایجاد واکنش به موجود خیالی
شما در اینجا شاهد کاراکتر سه بعدی هستید. بازیگری که در ابتدا در این صحنه بازی کرده ؛ گمان تغییر این صحنه را نداشته و طبیعتاً واکنشی نسبت به محیط اطراف خود نشان نداده است. ما در این پلان ها ، از یک عکس العمل ناچیز بازیگر در برگرداندن سرش استفاده کردیم تا اینگونه واکنش او نسبت به حیوان را نشان دهیم.
استاد گلپایگانی : بلی . ما وزن کاراکتر و عکس العمل آن را کاملاً در محیط احساس می کنیم. و اتفاقاً این تصور وجود دارد که در حال تماشای بخشی از جلوه های بصری خارجی هستیم. پس توانمندی هایمان در این عرصه قابل تحقق است؟
امیر سحرخیز: بلی. اگر فرضاً ما از ابتدا در صحنه حاضر بودیم؛ طبیعتاً نتیجه مطلوب تری حاصل می آمد. ولی خب ، مطابق این شرایط نیز سعی کردیم تمام قوای خود را بکار بگیریم.
تصویر 8- Gif Animation- تغییر رنگ محیط با توجه به نوع خواب برزخی
استاد گلپایگانی : در این کابوس ها یک سری موجودات خیالی نمایان است . آیا اینها تحت طراحی و design قرار گرفته و مورد پسند کارگردان قرار گرفته اند؟ اگر چه به نحوی این صحنه مرتبط به یک کابوس است ؛ ولی قطعاً سلیقه ای نیز در ایجاد آن دخیل بوده است. این چه نوع موجوداتی است ؟ زیرا آنچه مد نظر جناب میرباقری بوده ؛ دیو هایی هستند که گریم شده اند!
امیر سحر خیز : قطعاً در این صحنه ها شاهد یک سری طراحی هایی هستید . اما به طور کلی آنچه که در صحنه ها رخ داده ؛ بسیار مطلوب بوده است. ولی آن حجم از موجودات نظیر دیو ها خیلی کافی نبود. این کابوس از اهمیت دراماتیک نیز در صحنه برخوردار است . زیرا از اینجا به بعد شخصیت مختار تا حدی تغییر یافته و دچار عذاب وجدان می شود. طی گفتگوهایی که با جناب میرباقری بر سر این کابوس داشتیم ؛ پیش از آنکه تروکاژ های دیگر را آماده کنیم ؛ این کابوس را اجراء کردیم و طی آن ، یک سری ملاک ها و منابع مکتوب را در فضاسازی برزخی مورد بررسی قرار دادیم. متاسفانه به دلیل حجم گسترده اطلاعات ، طراح شخصیت هر چه قدر هم تلاش کند باز هم تحت تأثیر طراحی موجودات خیالی غربی قرار می گیرد. ولی تا اینجا تمام توان خود را بکار گرفته ایم . آقای شانیار یکی از طراحان کانسپت این موجودات بوده اند. و بخشی از انیمیت مدل سه بعدی نیز توسط خودم انجام گرفته است. می خواهم بگویم دانشی که یک فرد نسبت به انیمیشن دارد می تواند در تحقق جلوه های بصری نیز بسیار مؤثر و کاربردی باشد.
تصویر 9-Gif Animation - تغییررنگ محیط همراه با افزودن یک مار سه بعدی در صحنه کابوس مختار
از نظر جناب میرباقری ، یکی از مشکلات مهم در این فیلم ، نخل های موجود در دکور بود. برگ این نخل ها از جنوب کشور می آمد و تا زمان اتصال به درخت ، کل برگ ها زیر نور آفتاب خشک می شد. علاوه بر این ، اگرچه دکور بزرگی به اندازه یک شهر وجود داشت ؛ اما به دلیل وجود حجم سبز در صحنه باید این دکور بزرگتر می شد و بعلاوه باید تلاش می کردیم تا در حد امکان به تعداد افراد بیافزاییم و یا از تعداد آن ها بکاهیم. بر فرض در این پلان ، شما شاهد تعداد بیشتری از زنان سیاه پوش هستید و یا شما شاهد یک هنرور روی درخت خرما هستید که مشخص نیست در آن بالا چه می کرده و ما مجبور شدیم که تصویر او را پاک کنیم. بناها نیز به دلیل قدمت زیاد ، جزئیات وکیفیت خود را از دست داده بودند و لذا با تکنیک های مورد استفاده در جلوه های بصری ، آن ها را نیز بازسازی کردیم.
عکس 10-Gif Animation- با استفاده از Matte painting ، خانه های دیگری به دکور اضافه شده اند
استاد گلپایگانی : فکر می کنید اگر از ابتدا نسبت به جلوه های بصری توجه بیشتری می شد ؛ هزینه مازادی که صرف تهیه دکورها شده بود نیز کاهش می یافت؟
امیرسحرخیز:بدون شک همین طور است. حتی می توانست با فرض اینکه در نهایت تحت عملکرد جلوه های بصری قرار گیرد ؛ خالی و بدون هیچ بازیگر و یا دکوری فیلمبرداری شود.
استاد گلپایگانی : این نگرانی وجود دارد که پس از کپچر و ضبط فیلم و همچنین ورود آن به سیستم ، جنس تصویر تغییر یابد و به هنگام پخش با نماهای اصلی متفاوت باشد . این تفاوت در مختارنامه تا چه اندازه بوده است؟و اگر ما دارای سکانسی هستیم که در یک پلان آن باید افکتی انجام شود ؛ آیا باید یک سکانس را کپچر کنیم و یا در اینکار کل مونتاژ وارد سیستم می شود؟ من به خاطر دارم که وقتی اولین بار در فیلم " من زمین را دوست دارم " آقای خمسه بینی خود را می کشید ، صحنه ها در تلوزیون خوب جلوه می کرد ؛ اما در سینما چنین نبود و تصویر مخدوش می شد.آیا چنین وضعی هنوز در سینما حاکم است؟
امیر سحرخیز: از زمانی که اسکنر استاندارد وارد ایران شده است ؛ شما دیگر شاهد تفاوت های اینچنین بارز در صحنه نیستید. هرچند به لحاظ رنگی ، امکان ایجاد یک سری اختلافاتی وجود دارد. اما اگر قرار است بر روی سکانسی کار شود ؛ ما سعی می کنیم چند پلان قبل و بعد از آن را اسکن نموده و با هم Record کنیم. ولی در مختارنامه ، یک پروسه DI یا ( Digital Intermediate ) وجود دارد.یعنی کل فیلم اسکن شده و به صورت دیجیتالی تمیز می شود ؛( زیرا ما مشکلات لابراتوری زیادی داریم و فیلم ها از گرد و خاک و خش در امان نیستند. ) و پلان ها ی تروکاژ نیز به صورت خام در time line تدوین قرار می گیرد. اینگونه هیچ تفاوتی وجود نخواهد داشت و اکثراً همه دستندرکاران سینما نیز چنین می کنند ؛ مگر آنکه در اجرای جلوه های بصری اشتباهی رخ دهد و یا رنگی تغییر یابد. اما به هر حال به لحاظ فنی ، دیگر مشکلاتی در اختلاف دو صحنه قابل مشاهده نیست.
استاد گلپایگانی : آیا طبق محاسبات انجام شده ،رنگ و نور را به صحنه اضافه می کنید؟ فرضاً با قرار دادن نمایی در پشت سر بازیگر ، نور صحنه به ویژه نور چهره بازیگر تغییر می یابد. شما برای چنین کاری، محاسبه ای انجام می دهید؟
امیرسحرخیز: ملاک همیشگی ما ، آن تصویر خامی است که در اختیار داریم. یعنی تا آنجا که امکان پذیر باشد ؛ هیچ تغییر رنگی نمی دهیم. در واقع ، به جای تغییر رنگ محیط سعی می کنیم عنصر اضافه شده را به ملاک های محیطی نزدیک سازیم. سطح کار اصلی دست نخورده باقی می ماند تا پلان های قبل و بعد از آن نیز که فاقد تروکاژ هستند ؛ با مشکل خاصی مواجه نشود.
در بعضی موارد ، نطیر کابوس ها ، رنگ محیط باید کاملاً تغییر می یافت. زیرا قرار ما براین بوده که تم رنگی تغییر یابد. اما در زمانی که باید عناصری به صحنه افزوده شود ؛ ما از اجزای پلان اصلی عکس گرفتیم تا آن را با عناصر مورد نظر منطبق سازیم.
تصویر11-Gif Animation- نتیجه مطلوب از استفاده استاندارد تکنیک تکثیر جمعیت
استاد گلپایگانی : پس شما از Stamp استفاده نکردید ؛ بلکه از دکور عکس گرفتید!
امیر سحر خیز : بلی . فرضاً موقعیت آن را اندکی تغییر دادیم تا ارتفاع دکور افزایش یابد و بعلاوه مجبور بودیم نخل ها و درختان را به صورت سه بعدی بسازیم. در برخی موارد نیز از تصاویر آرشیوی که از اینترنت تهیه شده بود استفاده کردیم. هرچند اینکار با رعایت موقعیت های نوری تحقق یافته است.
استاد گلپایگانی : برای من جای پرسش است که با نگاه به دستاوردهای غربی ، آنقدر ذوق زده می شویم که دست به کپی برداری می زنیم و ضمن تقلید خود را توانمند نشان می دهیم. در حالی خلق یک کار نوآورانه مستلزم زمینه هایی است. چه کسی تصمیم گیرنده بر چنین قضایایی است؟ و البته ذکر این نکته بسیار حائز اهمیت است که در تمام این امور ، مباحث زیبایی شناختی ، رنگ ، انیمیشن و حتی صدای یک باد نیز قابل بررسی است. در سخنرانی قبلی ، جناب شیخ انصاری به نکته جالب توجهی اشاره فرمودند مبنی بر آنکه بسیاری از جلوه های بصری فاقد حس لازم هستند و حتی بعد از مدتی مشاهده تروکاژها ، عادی جلوه می کند و یا اتفاقات موجود ، احساسات انسان را بر نمی انگیزد. حال آنکه به خاطر دارم یک زمانی مشاهده " کینگ کونگ" مارا به وحشت می انداخت. آیا نگاه ما به این صحنه ها تغییر یافته و یا افرادی که به خلق این آثار می پردازند ، تنها رویکرد فنی را لحاظ کرده اند؟و آیا یک علاقه مند به جلوه های بصری صرف برخورداری از دانش انیمیشن ، می تواند به سادی به این فناوری دست یابد؟
امیرسحرخیز : طبیعتاً میان همکاران که در این عرصه مشغول به فعالیت هستند ، تفاوتی قائل نمی شوم. گاهی اوقات ، عوامل و دست اندرکاران فیلم ، با توجه به احساس خود و اینکه تا چه حد با یک گروه متخصص احساس راحتی می کنند ؛ پروژه را به دست آنها می سپارند. البته صرف سوپروایزر بودن ، دلیلی بر آن نیست که الزاماً به همه نرم افزار ها آشنایی داشت.به طور مثال آقای درویش برای فیلم " روز رستاخیز " از یک کارشناس جلوه های بصری انگلیسی دعوت به همکاری کرده اند که با دیداری که صورت گرفت ؛ ظاهراً ایشان تحت تأثیر فعالیت موجود در ایران قرار گرفت . ولی جالب است بدانید که در مقابل پرسش های تخصصی من به برخی مطالب آگاهی نداشت. ولی از آنجا که رشته تخصصی اش عکاسی بود و در عین حال فیلمنامه نویس نیز بود ؛ بیش از آنکه مباحث فنی را مورد توجه قرار دهد ؛ یک دید اولیه بصری نسبت به کار جلوه های بصری در پروژه در نظر داشت. پس صرف کار با نرم افزارهای مختلف ، نمی توان در انتظار یک کار مطلقاً مطلوب بود. همیشه نیز در صحبت هایم به این موضوع اشاره کرده ام که تنها فردی می تواند یک سوپروایزر خوب باشد که از حوزه هنری به این جمع بپیوندد.فرضاً من در هیچ یک از مراحل روتو و حتی در بخش Matte painting حضور نداشته و تنها ایده کلی در مورد این اجرای مراحل ابراز کرده ام. ولی منظورم این است کسی که می خواهد وارد این حیطه شود ؛ آگاهی او نسبت به عکاسی ، نقاشی و به ویژه انیمیشن می تواند بسیار مؤثر باشد و او را در این مسیر یاری دهد. حال آنکه دانش نسبت به نرم افزاری که همواره در حال تغییر است ؛ به سادگی امکان پذیر است. و اینچنین گروه هایی موفق تر هستند که بتوانند یک سری هنرمند را در کنار متخصصان فنی به گرد هم بیاورند . اگر بخواهیم نگاه امروز به جلوه های بصری ایران را تغییر دهیم ؛ باید جنبه هنری کار تقویت گردد و این ذهنیت وجود داشته باشد که گروه باید بداعت و نوآوری را سرلوحه کار خود قرار دهد و نه اینکه ملزم به ایجاد صحنه های از پیش تعیین شده باشد.
استاد گلپایگانی: چرا چنین فرایندی آنقدر گران است؟ آیا در مقابل جذابیت های ایجاد شده به صرفه است؟ و آیا می توان معیاری برای سرمایه گذاری بر آن در نظر گرفت؟
امیرسحرخیز : به نظر من ، خیلی گران هم نیست. اتفاقاً در مقایسه با سینمای جهان ، هزینه جلوه های بصری در ایران بسیار پایین است . همانطور که روزی برای صدابرداری در سر صحنه هزینه ای صرف شد تا باعث افزایش کیفیت فیلم گردد ؛ جلوه های بصری نیز باید از رویکرد هنری بیشتر مورد توجه قرار گیرد . چه بسا هزینه ای که صرف اینکار می شود به مراتب کمتر از آنچیزی باشد که ما برای دعوت از سوپراستارها در یک فیلم خرج می کنیم. هزینه امروز برای این عرصه در حدود 10 تا 20 % هزینه های مشابه در کشورهای همسایه نظیر هندوستان است . با این وجود، بدون اغراق ما از کیفیت بالاتری نیز نسبت به آنها برخورداریم.
© Copyright 2009 - 2011/ Animationdata.com & Partners
با تشکر ویژه از جناب امیر سحرخیز که امکان درج این گزارش را در سایت انیمیشن دیتا فراهم آوردند
بررسی جلوه های بصری سریال مختارنامه
